Category: Blog

“Ik werk vier dagen”

Berendien, een oud-studiegenootje van mij, werd geïnterviewd in de Gelderlander. Als zij mensen vertelde drie dagen te werken, voegde ze er altijd aan toe dat zij dat al deed voor zij moeder was. Want stel je voor dat je voor de kids minder zou gaan werken… Ze sloeg voor mij de spijker op de kop. Ik betrapte mezelf erop dat ik mezelf altijd verantwoord als mensen vragen hoeveel ik werk. “Vier dagen, maare, tot voorkort 36 uur hoor en daarvoor zelfs full time” of “vier dagen, maar thuis doe ik ook nog wel het één en ander hoor.”

Bewuste keuze
Ik heb bewust de keuze gemaakt een paar uur minder te werken. Een keuze waar ik nog steeds achter sta. Die extra vrije dag was aanvankelijk bedoeld om aan m’n boek te werken. Ik maakte gretig gebruik van die schrijfuren, totdat mijn dochter Lahja mijn leven verrijkte. En nu ben ik dolgelukkig dat ik Lahja doordeweeks ook een dagje kan zien in plaats van alleen in het weekend.

Onzinnige onzekerheid
Ik heb geen spijt van die vrije dag en zou ik niet meer fulltime willen werken. Toch hoor ik mezelf continu zeggen ‘dat ik tot voor kort echt wel meer werkte dan nu’. Waar schaam ik me voor? Waarom zou ik meer waard zijn als ik fulltime werkte? Moet ik van mezelf voldoen aan de carrière-eisen van een jonge, sterke vrouw? Moet ik mijn vriend bijbenen (die overigens sinds kort ook vier dagen werkt), omdat ik anders minder waard zou zijn als minder werkende vrouw? Terwijl het moederschap, voor mezelf schrijven (en niet alleen voor werk) en buiten zijn ook belangrijk voor mij zijn…
Ik begrijp niet goed waar die onzekerheid vandaan komt. Zelfs in deze tekst heb ik de behoefte te vertellen dat ik naast mijn werk ook vrijwilligerswerk doe, boeken lees, Arabisch wil leren, mijn tuin onderhoud, lange wandelingen maak en dat ik het belangrijk vind mijn vrienden en familie regelmatig te zien en dat ik daar al nauwelijks tijd voor vrij kan maken. Hardnekkig dus… die onzinnige behoefte om mezelf te bewijzen.

Fulltimewerkende vrouwen
“Fulltime werkende vrouwen vragen hoe ik rondkom als m’n echtgenoot zou wegvallen”, vertelt Berendien in het artikel van de Gelderlander, “alsof ik het niet op orde heb en dat terwijl mijn dochter vindt dat ik met mijn driedaagse werkweek teveel werkt.” Ze zit gevangen tussen twee realiteiten. Ik vraag me dan af waar die fulltime werkende vrouwen zich eigenlijk mee bemoeien en ben tegelijkertijd kennelijk ‘bang’ voor dit soort reacties. Vrouwen die altijd werken, waarom kijk ik daar tegenop, terwijl ik geen tel zou willen ruilen.

Even relativeren
Overigens hoor ik ook geregeld het tegenovergestelde: “Kun je vier dagen werken in Den Haag wel combineren met een baby?” Dan reageer ik vrij nonchalant. Ik vind m’n werk fantastisch en m’n kind ook. Dat kun je prima combineren, als je maar op de tijd let en goeie planningen maakt met vriendlief. En ja, sommige dingen moet ik laten varen. Ik kan niet meer naar alle feestjes, lezingen en bijeenkomsten en ik kan geen thuisstudie doen op dit moment. Maar dat geeft niet, want ik heb mijn gezinnetje en leuk werk. Sterker nog, ik ervaar meer rust dan voorheen, omdat ik niet meer overenthousiast op alles ‘ja’ kan zeggen.

Samengevat
Kortom, meer zelfvertrouwen kan geen kwaad. Het is mijn leven en ik maak mijn eigen keuzes. Ik ben momenteel ook een gelukkig mens. En toch knaagt het… waar komt dat onzekere toch vandaan?!

Door Marlijn de Jager-Gerhardt

Marlijn is redacteur bij de YWCA. Marlijn deelt graag observaties rondom het ‘vrouw zijn’ en het ‘vrouwelijke’. 

Zero tolerantie voor Vrouwelijke Genitale Verminking

..omdat geen enkele vorm van geweld tegen vrouwen en meisjes acceptabel is. 

Om maar meteen met de feiten op tafel te komen: uit een schatting van UNICEF blijkt dat 98% van de meisjes en vrouwen in Somalië is besneden. Ja, je zult het wel niet geloven, 98%… Ik kon het in ieder geval niet geloven toen ik dit voor het eerst las. Ook werd ik geraakt door de documentaire ‘La Manzana de Eva’ die ik heb bekeken. Wat een krachtige vrouwen..! Ze hebben een verschrikkelijke traumatische ervaring doorstaan en spreken nu over hun ervaring om het taboe te doorbreken met als doel om verandering ten aanzien van Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) teweeg te brengen. Er is nog veel onbekendheid over VGV en de ernstige schadelijke gevolgen. Ik ben mij in dit onderwerp gaan verdiepen en deel graag met jullie wat ik te weten ben gekomen.

Wat is Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV)?

VGV is het geheel of gedeeltelijk verwijderen van externe vrouwelijke genitaliën of het schade brengen aan vrouwelijke geslachtsorganen voor niet-medische redenen. Het wordt vooral uitgevoerd bij meisjes onder de 15 jaar. De praktijk brengt levensbedreigende gezondheidsrisico’s met zich mee. VGV is niet alleen een heel ernstige, maar vaak ook een onherstelbare vorm van verminking, vandaar ook de veelgebruikte term VGV. Professionals in de preventie en nazorg gebruiken vaker het begrip meisjesbesnijdenis in plaats van VGV, omdat voor sommigen de term VGV te confronterend is om over te praten.

Volgens UNICEF zijn er wereldwijd ruim 200 miljoen meisjes en vrouwen besneden. De meeste van hen bevinden zich in Afrika, het Midden-Oosten en Azië. Het Europees Parlement schat dat er in Europa circa 500.000 meisjes en vrouwen besneden zijn en dat er nog eens 180.000 personen het risico lopen om besneden te worden. Door migratie is VGV een global issue geworden. Het komt dan ook steeds meer in Nederland voor. Uit een schatting van gezondheidskenniscentrum Pharos komt naar voren dat er in Nederland ruim 29.000 meisjes en vrouwen besneden zijn. Bovendien lopen ieder jaar weer 40 tot 50 meisjes het risico om besneden te worden.

Waar kom het vandaan?

VGV is een oud gebruik, waarvan de herkomst niet duidelijk is. Het is in ieder geval geen religieuze aangelegenheid. Het besnijden van meisjes wordt in de Koran en in de Bijbel niet genoemd. Veel meisjes en vrouwen hebben echter het gevoel dat ze geen keus hebben. De belangrijkste reden voor ouders om VGV te laten uitvoeren is om hun dochter huwbaar te maken. VGV is volgens hen iets wat een meisje moet ondergaan om een volwassen vrouw te worden. Het ritueel wordt door hen dan ook gezien als een vreugdevolle gebeurtenis. Een andere oorzaak voor het laten uitvoeren van VGV is de druk van de heersende sociale norm: omdat alle anderen hun dochters laten besnijden, is men gedwongen om mee te doen. Als je het niet doet, word je door de community gezien als een ‘outcast‘. Naast de twee genoemde factoren zijn er nog andere factoren die meewegen in het besluit om VGV uit te voeren. Zo zou het besnijden de maagdelijkheid van het meisje beschermen. Daarnaast is het volgens ouders een manier om hun dochters een respectabel leven te laten leiden. Bovendien worden niet-besneden meisjes beschouwd als onrein. Ook zijn er een aantal vrouwen die geloven dat zij hun man meer genot geven door een kleine opening.

Hoe wordt het uitgevoerd?

De World Health Organisation (WHO) onderscheidt 4 vormen van VGV die variëren in welke delen van de geslachtsorganen worden verminkt. Dit zijn:

  • Clitoridectomie
  • Het gedeeltelijk of geheel verwijderen van de clitoris en/of de voorhuid. Het wegsnijden van een klein gedeelte of de gehele voorhuid van de clitoris wordt ook wel Sunna genoemd.
  • Excisie
  • Het geheel of gedeeltelijk verwijderen van de clitoris en de kleine schaamlippen. Soms worden daarnaast ook de grote schaamlippen verwijderd.
  • Infibulatie
  • Het dichtnaaien van de kleine en/of de grote schaamlippen. Soms wordt ook de clitoris verwijderd. Bij deze vorm van VGV blijft er nog maar een kleine opening over om te plassen en menstrueren. De opening wordt tijdens de huwelijksnacht iets vergroot, waardoor geslachtsgemeenschap kan plaatsvinden. Tijdens de bevalling wordt de opening nog iets groter gemaakt. Na de bevalling wordt de vrouw echter weer dichtgemaakt. Dit wordt ook wel defibulatie genoemd.
  • Niet geclassificeerd
  • VGV wordt doorgaans uitgevoerd door traditionele beoefenaars die een willekeurig niet-gesteriliseerd scherp object gebruiken, zoals een mes, een scheermesje of een gebroken glas. VGV wordt bij meisjes en vrouwen van verschillende leeftijden uitgevoerd, variërend van vlak na de geboorte tot soms tijdens de eerste zwangerschap. In de meeste gevallen wordt het uitgevoerd nog voordat een meisje 15 wordt en in sommige landen wordt VGV op steeds jongere leeftijd uitgevoerd. Het type besnijdenis, de leeftijd waarop het wordt uitgevoerd en de manier waarop het wordt gedaan varieert door verschillende factoren. Dit zijn bijvoorbeeld de etnische groep waartoe het meisje behoort, het land waarin ze wonen, of ze in een stedelijk of ruraal gebied wonen en de sociaal-economische achtergrond.
  • Alle andere vormen van vrouwelijke genitale verminking zonder een medische reden. Bijvoorbeeld prikken, kerven, schrapen, piercen en wegbranden.

De gevolgen

VGV heeft ernstige gevolgen voor meisjes en vrouwen. Enerzijds zijn er de fysieke gevolgen en anderzijds zijn er de psychische gevolgen, zoals blijkt uit het onderzoek naar psychische, sociale en relationele gevolgen van VGV van Vloeberghs et al. (2010). Psychische klachten hebben te maken met gevoelens van schaamte, boosheid en uitsluiting. Bovendien blijkt zwijgen meer vertrouwd en sociaal wenselijk, terwijl praten onzekerheid en/of spanning oproept. In de relationele sfeer zijn er klachten met betrekking tot seksualiteit (pijn bij het vrijen) en in relatie met mannen. Ernstige depressieve klachten en angstige gevoelens lijken vooral voor te komen bij meisjes en vrouwen die leiden onder de combinatie van het besneden zijn en daar nog een levendige herinnering aan hebben, op oudere leeftijd gemigreerd zijn, gebrekkig de taal spreken en die gebrekkige steun van hun partner krijgen. Bovendien blijven psychische klachten niet beperkt tot de vrouwen en meisjes die besneden zijn. Ook meisjes die niet besneden zijn lijden. Zij kunnen gemeden worden en zelfs uitgesloten worden van hun community.

Fysieke klachten doen zich voor tijdens de ingreep en daarna. Bij de derde vorm van VGV (infibulatie) komen de meeste klachten voor. De directe gevolgen van de ingreep zijn mogelijk extreme pijn (wanneer de ingreep zonder verdoving plaatsvindt), klachten bij urinelozing, overmatig bloedverlies, kans op infectie en kans op overlijden van het meisje. Mogelijke gevolgen na de ingreep zijn pijnlijke geslachtsgemeenschap, verlies seksuele functie en gevoel, menstruatieklachten, moeilijk en/of pijnlijke urinelozing, infecties waardoor mogelijk onvruchtbaarheid, chronische buikpijn, moeilijk inwendig onderzoek (uitstrijkje) en fistelvorming. Bovendien kunnen er complicaties optreden wanneer de zwangere vrouw met VGV gaat bevallen.

De fysieke en psychische gevolgen staan vaak niet los van elkaar. Chronische pijnklachten en nare herinneringen kunnen elkaar wederzijds beïnvloeden en kunnen elkaar in stand houden. Er wordt in dit geval gesproken van mutual maintenance. VGV kan bovendien zorgen voor gezondheidsproblemen, waardoor meisjes en vrouwen niet naar school of werk kunnen gaan. Zo worden meisjes en vrouwen in hun dagelijkse bezigheden beperkt en dit kan leiden tot gevoelens van isolatie en psychische gevolgen.

Waarom is VGV een schadelijke praktijk?

VGV is in alle opzichten een schadelijke praktijk en schendt de rechten van meisjes en vrouwen. Het is bovendien de schending van het recht op gezondheid, het recht op welzijn en het recht op zelfbeschikking. VGV is geworteld in genderongelijkheid en pogingen om de seksualiteit van de vrouw te controleren; het mag daarom in volgende generaties niet geaccepteerd worden. Meisjes moeten empowered worden. Zij moeten zelf kunnen bepalen wat er met hun lichaam gebeurt.

Hoe kan het worden aangepakt?

Deze vraag brengt ons eigenlijk meteen bij de vraag: ‘Waar lopen vrouwen die verandering omtrent VGV in hun community willen tegenaan?’ Zij noemen veelal dat ze te maken hebben met gebrek aan informatie en de onwetendheid van hun community.

Veel vrouwen ervaren klachten ten gevolge van besnijdenis, maar wijten deze klachten niet aan de besnijdenis maar aan de ongemakken van het vrouw zijn. Dit gaat vaak samen met de onbekendheid van het menselijk lichaam. In de communities waar VGV wordt uitgevoerd, is seksualiteit een taboeonderwerp. Daarom is er binnen de community weinig kennis over anatomie, fysiologie, seksualiteit en gezondheid. Voorlichting over het menselijk lichaam en seksualiteit behoeft daarom aandacht. Pas wanneer het inzicht ontstaat dat de klachten gerelateerd zijn aan besnijdenis, is een gesprek over niet-besnijden mogelijk.

Omdat er veel wordt gesproken over sociale druk vanuit de community, is het belangrijk om binnen de gehele community gedragsverandering omtrent VGV teweeg te brengen. Een belangrijke rol is hierin weggelegd voor sleutelpersonen. Dit zijn ervaringsdeskundigen die uit de doelgroep komen en bij voorkeur opgeleid zijn om VGV bespreekbaar te maken. Zij staan dichtbij hun community en zijn bekend met de culturele gebruiken.

Een Nederlandse organisatie die sleutelpersonen werft en inzet bij de bestrijding van VGV is FSAN – Federatie Somalische Associaties Nederland. FSAN is één van de partnerorganisaties in het EU gesubsidieerde project “Let’s Change”. In het kader van dit project worden Change Agents opgeleid: zij wonen in Nederland, maar komen van origine uit landen waar VGV voorkomt. De Change Agents geven trainingen aan hun community met als doel om gedragsverandering omtrent VGV te stimuleren.

Filmtips

Wil je meer weten over VGV? Hieronder geef ik 2 filmtips.

La Manzana de Eva

Documentaire waarin internationale beleidsmakers en meisjes in Gambia en Kenia vertellen over de verschrikkingen van VGV en het groeiende gevecht ertegen.

Desert Flower

Deze film vertelt het waargebeurde verhaal van een Somalisch meisje dat op 3-jarige leeftijd besneden was en op 13-jarige leeftijd werd uitgehuwelijkt, vervolgens Amerikaans supermodel werd en later de strijd tegen VGV aanging.

Geschreven door Cynthia Plender

De vrouwelijke burgemeesters van India

India is een bijzonder land voor mij. Ik heb het land van dichtbij mogen meemaken in 2015 tijdens mijn bezoek aan de YWCA India. Deze YWCA is supergroot. Ze doen werk door het hele land heen, op het platteland en in de stad. Ze werken o.a. met vrouwen met HIV/Aids, tienermoeders die geen familie meer hebben en laaggeschoolden. Dit zijn nog maar een paar voorbeelden. Ze bieden deze vrouwen hoop op een nieuw en beter leven. Ik heb veel ontzag voor het werk van de YWCA India.

Laatst nog zag ik op Facebook een artikel dat een ranking van vrouwvriendelijke landen had gemaakt. India was het minst fijne land voor vrouwen om te leven. Ze stonden helemaal onderaan. Er is nog heel veel te doen aan vrouwenrechten, maar India kent zeker ook een hele hoop bijzondere vrouwen die al aan een gelijkwaardige maatschappij meewerken. Zo heb ik bij de YWCA India in Delhi een vrouwenraad mogen meemaken die vrouwen uit de sloppenwijk helpt. Eens in de week kunnen vrouwen met elk probleem naar deze raad die bestaat uit invloedrijke vrouwen uit de sloppenwijken. De groep heet ‘the pressure group’. Door de invloed van de vrouwen wordt druk gezet op de lokale samenleving of de aangewezen dader om zijn gedrag te verbeteren en genoegdoening te bereiken. Lukt dat niet, dan nemen deze vrouwen juridische stappen. Ze worden dan geholpen door het hoogste gerechtshof in India. Een geweldig voorbeeld van vrouwen die voor elkaar opkomen!

Er zijn nog veel meer voorbeelden van vrouwen die zich inzetten voor de Indiase maatschappij en hun leiderschap tonen. Specifiek wil ik het over vrouwelijke burgemeesters in India hebben. Politieke functies zijn moeilijker te bereiken voor vrouwen. Dit laat zien dat er een gat is aan vertegenwoordiging van vrouwen in de politiek. De vrouwen die wel een politieke functie krijgen, moeten vrouwonvriendelijk gedrag en uitsluiting doorstaan. Desalniettemin, hebben de vrouwen de steden getransformeerd waar ze hun ambt hebben gedragen. In de meeste gevallen waren zij de eerste vrouwelijke burgemeester van de stad. De informatie over deze vrouwen heb ik van de website Feminism in India (FII). Hier volgen zeven voorbeelden van bijzonder leiderschap!

Tara Cherian, Madras

Tara was de eerste vrouwelijke burgemeester na de koloniale periode. Zij trok zich het lot aan van de mensen in de groeiende sloppenwijken van Madras en ze heeft in haar ambtstermijn toegang tot water, elektriciteit en het riool aangelegd. Ook zette zij zich in voor volksgezondheid, in het bijzonder voor mensen met een visuele beperking. Haar grootste prioriteit was de good governance van haar gemeente. Tijdens haar termijn heeft ze ook voor een gefinancierde lunchmaaltijd op publieke scholen gezorgd, die genuttigd werd door 25.000 scholieren.

Eunice Britto, Mangalore

Eunice begon haar carrière als docent o.a. op de school voor maatschappelijk werk. Ze is twee keer verkozen voor een ambtstermijn van vijf jaar in Mangalore. Ze heeft ervoor gezorgd dat er betere wegen werden aangelegd, dat er een gratis telefoonnummer kwam voor klachten van burgers en dat de toegang tot riolen in de stad werden verbeterd.

Aneesa Begum Mirza, Ahmedabad

Aneesa was de eerste moslimvrouw die werd verkozen als burgemeester. India heeft tegenwoordig een verplicht percentage vrouwen in politieke functies, maar zij werd verkozen ver voordat dit beleid werd ingevoerd. Haar stad, Ahmedabad, heeft veel spanningen tussen religieuze groepen. Tijdens haar termijn heeft ze geïnvesteerd in ontwikkeling van de stad en in het vredig samenleving van religieuze groepen. Daarnaast groeide Ahmedabad uit tot een megastad tijdens haar termijn.

Mercy Williams, Kochi

Mercy was een universitair docent in stadsontwikkeling en sociologie. Na haar pensioen ging ze de politiek in. Kochi had een enorm probleem met afval toen ze werd verkozen. Ze heeft veel geïnvesteerd in afvalmanagement. Het scheiden van afval werd verplicht. Daarnaast vond ze het aanleggen van goede infrastructuur belangrijk. Voordat haar termijn eindigde, werd Kochi uitgeroepen tot schoonste stad van India.

Ajitha Vijayan, Thrissur

Ajitha is de huidige burgemeester van Thrissur. Zelfs na haar verkiezing bleef ze melk bezorgen bij haar buren. Daarnaast is ze een docent en danser. Doordat ze zo verbonden is met het gewone leven in de stad heeft ze goede kennis van de dagelijkse moeilijkheden voor mensen. Ze heeft een systeem voor de watervoorziening laten aanleggen op plekken waar in de zomer droogte heerst en ze is bezig met grote infrastructuurprojecten.

Madhu Bai Kinnar, Riagarh

Madhu is de eerste transgender vrouw verkozen tot burgemeester in India. Daarnaast is ze een Dalit, de laagste kaste in India. Haar grootste belofte tijdens haar campagne was om de sanitaire voorzieningen in de stad te verbeteren. Hier is ze nu mee bezig. Er zijn stadswerkers die elke ochtend de sanitaire voorzieningen aan het maken zijn. Daarnaast wil ze de watervoorzieningen in de stad verbeteren.

Malini Gaur, Indore

Sinds dat Malini burgemeester is, is Indore van de 180ste plaats naar schoonste stad van India gestegen. De stad heeft het beste afvalverwerkingssysteem en riool. Afvalmanagement wordt volledig door de overheid gedaan. Malini’s recente plannen zijn om composthopen te maken, duurzame bussen in te stellen en het scheiden van afval verplicht te stellen. Burgers betalen hier een kleine bijdrage aan (rond de €0.60) en bedrijven betalen hier ook aan mee (rond de €1).

Column: Gewichtsdiscriminatie is niet oké 

Geschreven door Dieke Hengelaar 

Gewichtsdiscriminatie komt nog steeds veel voor. Mensen met overgewicht vinden moeilijker een baan, worden als lui bestempeld en worden vaak als schuldig gezien aan hun eigen gewicht. Vrouwen zijn hiervan het grootste slachtoffer. Zij verdienen gemiddeld minder als ze overgewicht hebben en hebben te maken met een hardnekkiger schoonheidsideaal. In onze maatschappij wordt het als normaal gezien om negatief te denken over dikke mensen. Hiermee houden wij én een onrealistisch schoonheidsideaal in stand én dit is ook schadelijk voor ons eigen zelfbeeld. Het wordt tijd dat wij het negatieve oordeel over overgewicht actief als verkeerd gaan bestempelen.  

Een tijdje geleden heb ik de documentaire reeks Brard & Jekel: VetGelukkig?! gezien. Deze reeks is gemaakt door Patty Brard en Diederik Jekel. Zij gaan op zoek naar het antwoord op de vraag hoe het is om dik te zijn in een wereld waar dun de norm is. Ik heb een voorliefde voor programma’s met persoonlijke verhalen van mensen en in dit programma stond dit duidelijk centraal. In de verschillende afleveringen kwamen mensen met overgewicht aan het woord, wetenschappers en werden verschillende bekende en minder bekende mensen geïnterviewd. Het thema overgewicht boeit mij persoonlijk. Ondanks dat ik nooit met overgewicht heb gekampt, heb ik mij eigenlijk nooit dun genoeg gevoeld. Dit verkeerde zelfbeeld komt toch ergens vandaan, want ik heb mij eigenlijk nooit zorgen hoeven maken over mijn gewicht. Tijdens één van de afleveringen van VetGelukkig werd mij toch meer duidelijk waarom dit was. Een van de wetenschappers wees mij op het feit dat discriminatie op basis van gewicht gewoon als normaal wordt gezien in onze maatschappij. Dit idee wil ik iets verder uitdiepen.  

Ik ben me natuurlijk wel bewust van de superdunne modellen die de standaard zijn in de media en alle afslankprogramma’s en diëten die op tv worden aangeprezen. Dit heeft schadelijke invloed op hoe wij naar onszelf kijken, omdat er bijna maar één schoonheidsideaal bestaat: superdun zijn. Gelukkig winnen plussize modellen steeds meer het terrein en komt er een nieuwe standaard bij. Maar ik vond het pleidooi van de wetenschapper die ik net noemde ook een goede reden geven waarom we dik zijn niet mooi vinden. (Dit is overigens wel afhankelijk van cultuur, maar daar ga ik nu niet op in.) Eigenlijk hebben we als maatschappij alle vormen van discriminatie als fout bestempeld, zoals discriminatie op basis van leeftijd, huidskleur, gender, seksualiteit, etc. We vinden ook dat we dit in deze maatschappij niet moeten goedkeuren of moeten laten gebeuren. Wij als YWCA staan daarom bijvoorbeeld voor eerlijke rechten voor vrouwen en het tegengaan van discriminatie van vrouwen. Hoe raar is het eigenlijk dat we het afkeuren van dik-zijn en het slecht praten over dikke mensen over het algemeen eigenlijk heel normaal vinden. Het wordt niet raar gevonden om dik-zijn af te keuren.  

Ik verbaast me hoe vaak ik mensen negatief over dik-zijn hoor praten. Ook ikzelf moet een knop omzetten om hier niet negatief over te zijn. Het wordt best wel vaak vergeleken met ongezond leven, geen zelfbeheersing of lui. Opeens kan iedereen een oordeel hebben over iemand. Ik denk dat dit een radicaal andere manier van denken nodig heeft om twee redenen.  

Ten eerste denk ik dat mensen gewoon allemaal verschillende lichamen hebben. Niet die ene standaard is normaal. Nee, juist alle verschillen zijn normaal. Je kan nog zo gezond leven en toch een bovengemiddeld gewicht hebben. Je kan je helemaal volproppen met ongezonde dingen en toch dun zijn. Mensen zijn nou eenmaal verschillend. Dik-zijn en dun-zijn betekent dus niet dat je jouw leven beter of slechter invult. Jij bent gewoon wie je bent! Dit betekent natuurlijk niet dat mensen niet meer hoeven te sporten of gezond hoeven te eten. Het betekent wel dat we moeten leren om elkaar te accepteren hoe we zijn en niet te beoordelen op gewicht. Dus hoor je iemand slecht praten over dik-zijn: Wijs hem of haar erop dat dit juist het denken stimuleert in dit ene schoonheidsideaal. 

Ten tweede denk ik dat een radicaal andere manier van denken nodig is, omdat we discrimineren op basis van gewicht nog gewoon normaal vinden. Dit noemen we ook wel body shaming. Door dit fenomeen hebben mensen met overgewicht bijvoorbeeld minder kans op een baan, worden vaker uitgescholden op straat of online, en worden ze dommer gevonden. Het is wetenschappelijk onderzocht dat vrouwen ook nog eens slachtoffer zijn van een dwingender schoonheidsideaal. Jaap Seidell, hoogleraar aan de Vrije Universiteit, zei hierover in de Volkskracht: ‘Gewichtsdiscriminatie is een van de weinige vormen van discriminatie die volkomen is geaccepteerd in onze samenleving.’ Wij vinden het dan ook normaal om te oordelen over iemands gewicht, terwijl dit én niet oké is tegenover de ander én ook schadelijk is voor ons eigen zelfbeeld.  

Een nieuw jaar is aangebroken en het wordt tijd voor goede voornemens. Mijn voornemen is om mensen niet te beoordelen op basis van gewicht. Ik stel aan iedereen voor om hetzelfde te doen. En wil je gezonder leven? Laat dit je goede voornemen zijn en niet om af te vallen, want je bent goed zoals je bent! Het rest mij alleen nog om iedereen een gelukkig nieuwjaar te wensen.  

Wil je meer weten over dit onderwerp? Je kunt de documentaire reeks Brard & Jekel: VetGelukkig?! online kijken via NPO Start. In dit column werd verwezen naar dit artikel te lezen via de website van de Volkskrant.   

 

 

Dialoog vrouwelijk leiderschap

Sinds begin dit jaar werk ik voor de gemeente als beleidsadviseur in welzijn (Sociaal Domein). In principe werk ik op vaste thema’s waar vrouwelijk leiderschap niet bij hoort. Door met meerdere collega’s in gesprek te gaan, heb ik uiteindelijk een leuk gezamenlijk project opgezet samen met onze beleidsadviseur diversiteit. Zij was geïnspireerd door de verhalen over de YWCA-cursus vrouwelijk leiderschap. Mooi om te zien dat de YWCA een voorbeeld is voor anderen.

In een van de wijken van onze stad vindt veel criminaliteit onder jongeren plaats. Een sleutelfiguur uit de wijk organiseert al een aantal jaar in opdracht van de gemeente dialogen met buurtbewoners over het tegengaan van radicalisering. Uit de dialogen bleek dat er vooral behoefte is aan dialogen over opvoeding (de verschillende boodschappen die thuis en op school worden meegegeven) en de rol van moeder en vader als belangrijk voorbeeld voor hun kinderen.

Omdat ik binnen mijn studie gespecialiseerd ben in vrouwenrechten en al heel wat jaren bij de YWCA ervaring heb opgedaan binnen vrouwelijk leiderschap ben ik gevraagd om een onderdeel over vrouwelijk leiderschap te ontwikkelen. Het achterliggende idee is dat de moeders van de overwegend Marokkaanse gemeenschap uit de wijk met elkaar in dialoog gaan over vrouwelijk leiderschap en opvoeding.

Ik vond dit nogal een opgave om iets over te ontwikkelen, vooral omdat ik niet van de gemeenschap zelf ben en ik vind dat de mening van deze vrouwen leidend moet zijn in het aanbod van de dialogen. Gelukkig werd ik geholpen door een ervaren Iraanse vrouw die de dialogen al jaren organiseert en een groep Marokkaanse moeders die zeggen behoefte hieraan te hebben. Prachtig om dit samen met hen te doen!

Het heeft geholpen dat ik in een vroeg stadium betrokken ben geweest bij de YWCA-cursus vrouwelijk leiderschap. Ook heb ik om extra aanvulling van onze betrokken leden gevraagd. Ik ben met deze kennis nog verder de wetenschap ingedoken om daarvan te leren en heb landelijke voorbeelden verzameld van andere cursussen. Het blijkt dat er elders in het land meerdere cursussen worden aangeboden, soms ook ondersteund door de lokale overheid of welzijnsorganisaties. Voorbeelden zijn Themis in Leiden en het Multiculturele Vrouwenhuis in Rotterdam. Bij alle trainingen komt naar voren dat het erg belangrijk is om je doelgroep goed in kaart te brengen. Dit kan verschil geven in de behoeften en de aansluiting bij de vrouwen. Het kan dan ook verschillen of je je richt op professioneel leiderschap en/of leiderschap in je persoonlijke leven. Ook aspecten als taal spelen een rol. Bij voorkeur wordt er altijd gewerkt met iemand uit de doelgroep zelf en als het mogelijk is een ‘rolmodel’ (iemand uit de gemeenschap die de stap naar meer ‘vrouwelijk leiderschap’ (een baan, een studie, verantwoordelijkheid gepakt etc.) al heeft gemaakt).

Op basis van lessen uit praktijkvoorbeelden en de wetenschap heb ik opties geformuleerd voor de gemeenschap om samen met elkaar in dialoog te gaan. De werkvormen hierbij worden nog uitgewerkt, maar inmiddels heeft een groep vrouwen gekozen om bezig te gaan met de opties: rollen van de vrouw en de man, moederschap is leiderschap en zelfvertrouwen. We zijn nog bezig met de uitwerking, maar we hopen in 2019 de eerste pilot te beginnen.

De YWCA kent vele leden met veel ervaring over vrouwelijk leiderschap. Graag zou ik jullie willen vragen om met mij mee te denken. Hieronder vind je mijn uitwerkingen van de opties voor dialogen over opvoeding en vrouwelijk leiderschap. Ik ben benieuwd wat je hiervan vindt en of je nog dingen mist. Je kan eventuele reacties of vragen mailen naar dieke_hengelaar@hotmail.com. Ook kritische meningen zijn meer dan welkom.

Ik hoop jullie binnenkort weer een update te geven van het project!

Dit zijn de uitgewerkte opties. Elke optie heeft een korte beschrijving om een dialoog mee te starten. De onderwerpen kunnen altijd aangescherpt en uitgebreid worden door de deelnemers van de dialoog.

Optie: Rollen van de vrouw en de man (genderrollen)

We gaan het gesprek aan over hoe de rollen binnen het gezin zijn verdeeld. Elk gezin heeft een rolverdeling. Een genderrol betekent dat er bepaalde eigenschappen, taken en waarden worden toegeschreven aan de hand van of je man of vrouw bent. Vaak worden rollen specifiek als mannelijk of vrouwelijk ervaren. Dit werkt vaak als een ‘selffulfilling prophecy’: wat je wordt geleerd dat je genderrol is, daar gedraag je je vaak naar. Voorbeelden zijn dat het werk van mannen belangrijker is en dat vrouwen hun verantwoordelijkheid thuis ligt (huishouden en opvoeding).  Hoe hier thuis over gedacht wordt, heeft invloed op de opvoeding van onze dochters en zonen.

Er is dus een verwachting dat vrouwen hun verantwoordelijkheid thuis nemen en dit wordt ook zo op dochters overgebracht. Daarnaast nemen vrouwen minder leiderschapsrollen in het publieke leven in. Het gevolg is dat de samenleving wordt geleid vanuit een mannen-perspectief. Wat vinden wij hiervan? Wat is de invloed van de opvoeding hierop?

Optie: Conflicten en huiselijk geweld

We doorbreken het taboe. Huiselijk geweld heeft veel invloed op een gezin. Wetenschappelijk is bewezen dat het merendeel van plegers van fysiek geweld mannen zijn. Geweld wordt gebruikt om de vrouw te corrigeren. Echter het merendeel van de vrouwen vindt dat de vrouw geen geweld mag gebruiken. Vrouwen blijken het gewelddadig gedrag toch vaak te accepteren. In zulke situaties is de vrouw vaak economisch en emotioneel afhankelijk van de man. Om dit te veranderen heeft de jongere generatie al oplossingen gevonden, bijvoorbeeld door inzet van sociaal netwerk en toegang claimen tot financiële middelen voor onafhankelijkheid. Overigens komt geweld tegen mannen binnen het huwelijk ook voor als mannen in een geïsoleerde positie begeven en onderhevig zijn aan psychisch geweld. Een gelijkwaardige positie van man en vrouw is daarom van belang.

Geweld in het gezin wordt ook gebruikt in de opvoeding. Hierin is er een gelijke afhankelijkheidspositie waar ouders een autoritaire houding kunnen aannemen. Dit gebeurt vooral tegen jonge kinderen. Geweld brengt vaak ook een gewelddadige houding in de maatschappij met zich mee.

Optie: Moederschap is leiderschap

Zijn moederschap en leiderschap aan elkaar verbonden? Wellicht zou je beide onderwerpen niet meteen aan elkaar linken. Toch zijn er veel paralellen te vinden. Je draagt verantwoordelijkheid, jouw visie heeft invloed op mensen en je hebt een voorbeeldfunctie. Je wilt als moeder dat je kinderen hun volle potentieel leren benutten. Het is daarom goed om in dialoog te gaan over welke boodschap je je kinderen wil meegeven. Hoe leven zij een goed leven? Hetzelfde geldt overigens voor vaderschap.

Daarnaast kan het als een bedreiging worden ervaren dat vrouwen een leiderschapsrol innemen, omdat zij de plekken van traditionele leiders daarmee overnemen. Dit kan ook spelen in het gezin, bijvoorbeeld de financiële onafhankelijkheid van de vrouw. Hoe zetten we juist de vrouwelijke onafhankelijkheid en leiderschap in een positief daglicht?

Optie: Maatschappelijk succes

Hoe kunnen vrouwen elkaar steunen om maatschappelijk succesvol te zijn bij een nog steeds aantoonbare maatschappelijke achterstand? De kranten liegen er niet om, het ontbreekt nog altijd aan vrouwen aan de top. Maar ook op andere maatschappelijke vlakken is het aantal vrouwen schaars. In deze dialoog nodigen we een ‘rolmodel’ uit de gemeenschap. Zij heeft een persoonlijke stap gemaakt in haar leiderschap. We gaan aan de hand van vragen met haar in gesprek:

  • Wat kreeg je van huis uit mee als vrouw?
  • Heb je als vrouw belemmeringen ervaren in je carrière of was je vrouw zijn een pluspunt?
  • Wat voor lessen heeft ze geleerd en waarmee kan ze andere vrouwen inspireren?

Optie: Zelfvertrouwen

Vrouwen kunnen onzekerheid hebben over zichzelf. We gaan aan de hand van levensverhalen met elkaar in gesprek. Dit heet story telling. Elke vrouw schrijft haar verhaal op en kan dit delen. Daarbij kijken we met de deelnemers naar beperkende overtuigingen die ze met zichzelf meedragen. We kijken naar hoe we ons positief kunnen ontwikkelen en welke gewoontes kunnen helpen om meer zelfvertrouwen te genereren.

We stimuleren een bewustwordingsproces en discussiëren over de eigen rol in het gezin en de samenleving. Een belangrijk middel hierbij is het groepsproces: vrouwen kunnen ‘onderling’ veilig over drempels heenstappen en van elkaars ervaringen leren. Het is goed mogelijk dat er meerdere sessies nodig zijn om vertrouwen op te bouwen en goed over dit onderwerp te praten.

Optie: Wie heeft de schuld?

Een moeder is geruststellend, haar blik is almachtig enzovoort. En zo krijgt de moeder die van haar voetstuk valt, zoals bij mishandeling, weldra de schuld. In wetenschappelijke studie naar betekenisgeving door vrouwen en mannen van geweld in hun kindertijd bleken de geïnterviewden veel vaker boos te zijn over het (vroegere) gedrag van hun moeders dan van de vaders. Door de moeders hadden ze zich verlaten en ‘onbeschermd’ gevoeld; opmerkelijk genoeg brachten ze over hun vaders dergelijke verwijten niet naar voren, terwijl hij meestal de agressor was en ze soms al lang geleden alle contact met hem hadden verbroken. Er wordt dus met twee maten gemeten: Wat zou een moeder moeten doen en wat zou een vader moeten doen? Dit brengt een onevenredige belasting.

Helma bij de International Aids Society in Genève

Lieve lezers,

Graag geef ik jullie een kijkje achter de schermen in het mooie werk dat ik mag doen als Associate Project Manager Congress & Exhibition voor de International AIDS Society in Genève. A dream came through: werken voor een internationale organisatie, de wereld over reizen en bovenal werken voor een organisatie die bijdraagt aan het vervullen van de SDG’s zoals opgesteld door de VN.

De missie van de IAS is “to lead collective action on every front of the global HIV response through its membership base, scientific authority, and convening power”. Onderdeel daarvan is het organiseren van conferenties overal ter wereld. Iedere twee jaar organiseert de IAS de International AIDS Conference (à 15.000-20.000 bezoekers). Deze conferentie is het platform om vanuit de hele wereld top wetenschappers, civil society members en overheden te laten netwerken, kennis te laten delen en samen stappen te laten zetten met als ultieme doel HIV en AIDS te doen laten verdwijnen uit deze wereld. De International AIDS Conference staat bekend als de meest prestigieuze en grootste conferentie ter wereld op het gebied van mondiale gezondheid en vele bekende gezichten passeerden dan ook de revue.

Daarnaast organiseren we een kleinere conferentie vooral gericht op de wetenschappers onder de naam IAS Conference on HIV Science (à 7000 bezoekers).

Daar ging ik dan, op naar mijn eerste International AIDS Conference, dit jaar in de RAI in Amsterdam! Spannend! Ik mag onderdeel zijn van het team binnen de IAS dat de Conferenties organiseert vanuit een logistiek perspectief.

Dat betekende voor mij om in 4 maanden tijd (ben gestart op 1 maart 2018) contracten te regelen, te onderhandelen over miljoenen, te zorgen dat 120 satellite organizers aan hun trekken komen en te faciliteren dat alle sessies in de grootste hal (6.000+) een succes zouden worden!

Een nieuwe wereld ging voor mij open, daar ‘behind the scenes’ van het grote podium. Aangezien ik mede verantwoordelijk ben voor alle audiovisuele zaken betekent dit tijdens sessies achter de schermen zorgen dat het juiste camera shot wordt genomen, dat de sprekers te horen zijn, dat de sessie verloopt zoals gepland, dat de NOS zijn werk doet en het publiek live kan volgen wat er gebeurt aan de andere kant van de RAI.

Bijzonder om handen te mogen schudden van o.a. minister Kaag, Bill Clinton, prins Harry en niet te vergeten Charlize Theron. Maar meest bijzonder is toch wel om die enorme diversiteit aan mensen en culturen te ervaren, het enthousiasme van de honderden vrijwilligers, de open-minded sfeer rondom HIV en AIDS en activisme dat wordt ontvangen in een positieve sfeer. Gaaf om onderdeel te mogen zijn van een conferentie waar mensen vanuit de hele wereld de kans te krijgen hun boodschap over te brengen en waar kritiek niet geschuwd wordt.

Op het moment van schrijven kijk ik uit het raam van ons kantoor uit op de bergen rondom het meer van Genève. Een uitzicht om bij weg te dromen. Maar… Ik moet opschieten, want ik heb zo een bijeenkomst over de geplande bezoeken richting… Mexico! Volgend jaar wordt de IAS Conference on HIV Science namelijk georganiseerd in Mexico City.

En om dan maar in stijl af te sluiten: Mocht je eens in Genève zijn, altijd welkom voor een bakkie 🙂

Een warme groet uit Genève!

Helma

P.S Wil je meer weten over de IAS? Neem dan vooral even een kijkje op www.iasociety.org.

Meeting Gandhi

Op de Internationale Dag voor de Vrede, 21 september, had ons lid Jade-Gülay de kans om Arun Gandhi, de kleinzoon van Mahatma Gandhi, te interviewen over zijn belangrijke werk op het thema passive violence (passief geweld). Zijn gedachten zetten aan tot een discussie over wat nou eigenlijk de bron is van geweld in de wereld. Lees het volledige verslag hieronder in het Engels.

In the run-up to Mahatma Gandhi’s 150th anniversary in 2019, a revolutionary man in non-violent activism, I had the incredible honour of speaking to his grandson Arun Gandhi at the 4th Peace Symposium on September 21 International Peace Day. Arun Gandhi is founder of the M. K. Gandhi Institute for Nonviolence, author of the book ‘Be the Change’ among many others and of his grandmother Kastur’s biography ‘The Forgotten Woman’, Mahatma Gandhi’s wife. It was from her that Mahatma Gandhi learned his first lesson on non-violence.

Prior to the official interview, I had a personal conversation with him and was amazed by his kindness and modesty that I’m sure of won’t escape anyone who has the chance to talk with him. And exactly this is where peace begins. Arun Gandhi says: “Non-violence has to be lived. How we behave with each other and how we relate to each other. Peace is not some Utopia somewhere out there in the future.

One of the key issues he addressed during the interview was what he calls ‘passive violence’ (ignoring poverty, economic-, social-, cultural- and religious oppression, suppression and exploitation) which he says is the fuel supply to physical violence. “If we want to put out the fire of physical violence, we have to cut off the fuel supply and become the change we wish to see”, referring to our responsibility in incorporating non-violence in our daily lives: What we think, speak and how we behave. “We are overconsuming the resources of the world, which is violence against nature. Because of that, we are depriving people elsewhere in the world of these resources and they have to live in poverty which is violence against humanity. We are indulging in violence against nature and humanity consciously and unconsciously”.

This immediately made me think of how we easily replace our mobiles by new ones every two years, if not every year, even though some of us know that children sometimes as young as four years old are forced to work in subhuman conditions and under constant threat of violence in cobalt mines in DRC. Many die from exhaustion as different human rights organisations found out. Cobalt finds its way to components of mobiles, laptops, etc. we use in our daily lives. Therefore we (un)consciously contribute to the cycle of exploitation and hurt people elsewhere in the world. One can argue that we hold passive violence or in my view, a gun, in our hands every day.

Arun Gandhi underlines that our use of passive violence results in anger in people who undergo the structural exploitation or suppression which eventually resorts to physical violence. In turn we respond with violence to them instead of introspecting our own behaviour. Don’t suspend peace making or conflict resolution when violence becomes visible in its primitive and physical form. Commit to end passive violence. Live peace, right here, right now.

Jade-Gülay Fitoz

De lelie en de vrouw

De witte lelie, een wonderschone, elegante bloem die bol staat van de symboliek. In de Middeleeuwen kon men geen kwaad woord reppen over de lelie. De lelie zette de vrouw op een voetstuk. Dat engelachtige, onschuldige imago bestaat nog altijd. Toch vreemd. Hoe bloedmooi deze bloem ook is en hoe fraai ‘lelievrouwen’ ook omschreven worden, van de geur van een lelie word ik werkelijk onpasselijk… Waarom ontbreekt dit onvermijdelijke kenmerk in al die pracht en praal?

Anoniem – Maria met kind  (en lelie)- 1590-1599

O schoone vrouwe
De Middeleeuwse christen kende de symboliek van de lelie maar al te goed. De lelie representeerde de heilige maagd Maria. De bloem stond voor zuiverheid en onschuld. In oude verhalen worden deugdzame jonkvrouwen vaak beschreven met een leliewit gelaat. Om aan te tonen dat zij waardevol waren door hun onbevlekte reinheid en hun nederige levenshouding. Blancefloer uit Floris ende Blancefloer, heet eigenlijk ‘blanke bloem’ ofwel witte lelie. Hier nog een voorbeeld:

“Adelgonde, wier treffend lelieblank gelaat aller oogen tot zich trok, was naast den jonker Van Rodenberg gezeten.” – De Lelie van ‘s Gravenhage van J.J. Cremer

Hera’s melk
Ook in de Griekse mythologie staat de lelie bekend als wonderschone, reine bloem. De lelie staat ook symbool voor vruchtbaarheid. Niet Maria, maar Hera zorgde voor deze betekenis. De bloem zou namelijk voor het eerst ontsproten zijn uit Hera’s melk.

Witte lelies op de grafkist
Leuk en aardig al die reine en vruchtbare vrouwen van weleer, maar één ding begrijp ik niet. Ja, het is een práchtige bloem. Ik vind alleen de geur ondraaglijk. Ik ben wel blij met een boeket lelies, de naam ‘lelie’ alleen al vind ik mooi. Toch zet ik ze altijd op het balkon, zodat ik ze wel kan zien, maar niet hoef te ruiken. Mijn tante vertelde me dat ze niet voor niets op grafkisten werden gelegd. De lelie zou de geur van het lichaam verbloemen. Dit leek me een wat ‘platte’ reden. De lelie, dé bloem die de vrouw op een voetstuk zet, zou ineens verlaagd worden tot ordinaire geurverfrisser? Ik besloot hier meer over op te zoeken.

Het sterfbed
Dat lelies vanwege hun sterke geur op grafkisten werden gelegd, kon ik nergens terugvinden. Wel kan iemand op z’n sterfbed naar lelies gaan ruiken. Dat komt door bepaalde lichamelijke processen die ermee ophouden, waardoor het lichaam begint af te sterven (excuses voor deze ietwat kille omschrijving). Zieke mensen gaan dan soms naar lelies ruiken. Lelies op een grafkist fungeren niet als geurbom, maar als een laatste eerbetoon. De persoon zal met het symbool van onschuld en zuiverheid het graf ingaan.

Prachtige stinkbloem
Het zit me nog steeds dwars dat de o zo wonderlijke witte lelie stinkt. Nu kun je tegenwoordig lelies zonder geur kopen, dan los je het probleem ook op. Maar vroeger werden lelies nog niet zo gekweekt.

Lelies in de Middeleeuwen
Misschien dat de middeleeuwer meer gewend was aan stank. Open riolen, meutes stervende mensen en ranzig water zullen niet naar rozen hebben geroken. Eerder naar lelies. Misschien viel de geur van lelies helemaal niet zo op en zijn onze 21-eeuwse neusjes te veel gewend geraakt aan luxepaarden en verfijnde potpourri. En lelies stonden vroeger voornamelijk buiten. Mensen gaven elkaar niet zomaar boeketten en de gemiddelde middeleeuwer zette geen bloemen op tafel. Sterker nog, in Nederland was volgens mij geen lelie te krijgen… ‘Een leliewit gelaat’ kon ook geïnspireerd zijn op de witte lelie uit de bijbel:

“Ik ben een Roos van Saron, een Lelie der dalen.
Gelijk een lelie onder de doornen, alzo is Mijn vriendin onder de dochteren.” Hooglied 2

Prachtige cliché
Al met al vind ik het leuk dat de verheerlijkte lelie onuitstaanbaar stinkt. Ik vind het wel fijn dat zo’n prachtige verschijning ook niet perfect is. Dat lijkt me een prima cliché om mijn blog mee af te sluiten.


Door Marlijn de Jager-Gerhardt

Marlijn is redacteur bij de YWCA. Marlijn deelt graag observaties rondom het ‘vrouw zijn’ en het ‘vrouwelijke’. 

De moeder

Na vier maanden zwangerschapsverlof werk ik weer. Mijn roze babybubbel heb ik grotendeels verruild voor groene Dierenbeschermingsidealen. Het is even wennen, maar geen straf want ik vind mijn werk leuk. Leuk werk en een prachtkind, wat wil je nog meer?

Nieuwe identiteit

Wat Marlijnheid betreft, voel ik me nog precies hetzelfde als voor het babytijdperk. O yes stinkkaas, woldraden in de knoop, kattenharen op m’n nieuwe jurk, rommel in m’n tas. Toch heb ik er een identiteit bijgekregen. Ik ben nu ook moeder en ik geniet er intens van. In ons huisje is er eentje bijgekomen. Het is voor mijn katten nog even wennen, maar wij zijn iedere dag weer verwonderd. Het is toch bijzonder dat je binnen extreem korte tijd extreem veel van iemand houdt. “Staat je leven op z’n kop”, “verandert nu alles?”, “kun je nog wel slapen?”, vragen ze alsof de wereld vergaat. Ja het verandert en ja dat is prima.

Machinaal gekreun

Alleen dingen als kolven voelen onnatuurlijk aan. Plastic machine zuigt je leeg, met tergende mechanische teugen. Zit je daar weer in dat kleine nietszeggende hokje, met het gevoel dat iedereen denkt dat je je tijd verdoet. “Kostbare tijd Marlijn en jij zit daar wéér!” (oké, oké, dat denken ze vast niet… ) Terwijl je het levenselixer van je spruit op robotachtige wijze tot stand brengt en in gekoelde flesjes bewaart.

Die met die bakfiets

En nog iets. Ik haalde Lahja op van de kinderopvang. Dat gegeven alleen al voelt zo ‘moedertje moedertje’. “Eh ja, ik moet op tijd weg, want ik moet naar de kín-dér-óp-váng…” Ik installeerde Lahja in de draagzak en observeerde ondertussen al die moeders met zo’n zelfingenomen blik, ‘zo moet het en zo is het’. Ze geven hun kids een kus en vragen naar hoe hun dag was. Kindlief babbelt ronduit. Moeder knikt apathisch en haalt de bakfiets van de standaard of fietst met klasse A-kinderstoel de straat uit. Ze hebben iets… ja eh… moederachtigs. Alsof ze alles voor elkaar hebben. Huisje, boompje, beestje. Koelkast vol AH-producten, tuin met luxe loungeset.

Nog geen half jaar geleden flaneerden moeders met kinderwagens langs het water voor mijn huis. Ik voelde afstand tussen hen en mij. Zij zaten in die andere levensfase. Geen feestjes meer, alleen nog maar verstandige keuzes en ecologisch afbreekbare luiers.

Terwijl ik op de fiets stap, knikt zo’n moeder vriendelijk naar me. Glimlachend en begripvol. Ik realiseer me dat ik er nu ook zo één ben. Dat mensen nu ook zo naar mij kijken. Ze zien mij niet als iemand die in bomen klimt, die met haar paardenstaart voor de zoveelste keer in dezelfde braamstruik blijft hangen en die haar glittertelefoon steeds kwijt is. Ze zien een dame die het voor elkaar heeft. Huisje, boompje, beestje. Verstandig, zelfverzekerd, ‘zo is het en zo moet het’. Zo iemand met zo’n kind en met zo’n baan. Tsja, zo is het ook.

O foei

Terwijl ik wegfiets roept zo’n moeder me na. “Je mag niet fietsen met een draagzak.” Een zucht van verlichting. Het voelt op een vreemde manier geruststellend.

Door Marlijn de Jager-Gerhardt

Marlijn is redacteur bij de YWCA. Ze was de laatste tijd wat minder actief voor de YWCA vanwege zwangerschapsverlof, maar is weer terug van weggeweest! Marlijn deelt graag observaties rondom het ‘vrouw zijn’. 

De kledingkeuze vloekt niet met de boodschap van #MeToo

Tijdens de laatste vergadering van de YWCA-mensenrechtencommissie bespraken we als commissie de column geschreven door Sylvian Ephimenco in Trouw naar aanleiding van de Golden Globes. Deze column heeft bij mij een sterk gevoel achtergelaten dat ik graag mijn mening hierover wil delen. Daarom schrijf ik nu op persoonlijke titel een reactie op zijn stuk.

Sylvian Ephimenco schreef een column over de kleding van actrices tijdens het evenement. Volgens hem vloekte de kledingkeuze van de actrices met de boodschap die ze wouden uitdragen. Tijdens de uitreiking werd namelijk stilgestaan bij de #MeToo-discussie en de slachtoffers van seksueel misbruik. Dit werd onder andere gedaan door middel van de zwarte kledingkeuze van de aanwezigen. Daarnaast kwamen vele sprekers op voor de slachtoffers in hun toespraken. Het was alles bij elkaar een krachtige bijeenkomst waar het duidelijke geluid van de vrouwen in de zaal niet onopgemerkt kon blijven. Het knappe staaltje mansplaining in het opiniestuk, hoe de vrouw eigenlijk deze boodschap moet uitdragen en vooral dat zij niet een te diepe decolleté moet hebben, irriteert mij. Graag zou ik zien dat er in de discussie over seksueel misbruik niet wordt gefocust op kledingkeuze, maar op het verhaal van de slachtoffers.

Volgens het opiniestuk hing er een zwarte schaduw over de Golden Globes. Het nieuws over misbruik gepleegd door Harvey Weinstein en andere mensen in de filmindustrie heeft de wereld een tijd geleden opgeschrikt. Dit was dus goed te merken tijdens het evenement. Bijna niemand zal de toespraak van Oprah Winfrey zijn ontgaan. Zij praatte over het verdriet door misbruik en discriminatie die de wereld nog niet uit is, maar bovenal had ze een krachtige boodschap dat het de tijd van de vrouw is. De tijd dat vrouwen en hun stem eindelijk serieus zullen worden genomen. Dat de vrouw wordt gezien als mens. Het gaat er dan ook niet om hoe vrouwen zich kleden, maar dat een keer de aandacht van de kleding wordt afgenomen en gekeken wordt naar de dader. Hoe een vrouw zich kleedt, zou niets moeten zeggen over hoe haar boodschap geïnterpreteerd wordt. Een wijze quote in mijn keuken zegt feminism is the radical notion that women are people too. Laten we dus eens luisteren naar wat deze vrouwen te zeggen hebben.


Het is dan ook enigszins tegenstrijdig dat er in het opiniestuk gesproken wordt over ‘het varken dat in de vrouw alleen maar een lustobject ontwaart’ en dat sommige mannen ‘dit [gedrag] proberen te rechtvaardigen door de schuld bij vrouwen te leggen’. Het lijkt Sylvian Ephimenco zelf te zijn die verderop in zijn artikel beweert dat de manier van kleding iets zou zeggen over wat vrouwen vinden van seksueel misbruik en hoe zij hun mening overbrengen. We moeten juist eens stoppen met het maken van een connectie tussen uitdagende kleding en je mening ten opzichte van seksuele avances. Dat is een boodschap die de actrices waarschijnlijk juist proberen over te brengen. Het leidt namelijk tot het gevaarlijke fenomeen van victim blaming. Dit betekent dat we het slachtoffer de schuld gaan geven van misbruik, omdat er op een bepaalde manier gereageerd is of omdat het slachtoffer op een bepaalde manier gekleed is. Ik wil niet beweren dat dit gesuggereerd wordt in het opiniestuk, maar wel dat er wordt afgeweken van waar het eigenlijk om gaat. Het is de schuld van iedere dader en het slachtoffer hoeft daarvoor niet zijn gedrag of kledingkeuze aan te passen. Als je naar de actrices luistert dan hebben ze het erover dat ze eindelijk mogen zijn wie ze zijn.

Er wordt in het opiniestuk een vraagteken gezet bij het vrolijke gedrag van de aanwezigen terwijl de avond een serieus thema heeft. Het is inderdaad zo dat alle aanwezigen bij de Golden Globes in het zwart gekleed kwamen om slachtoffers te herdenken, maar ik snap deze kritiek niet. Juist de kracht die vanuit vrouwen kwam om het verleden achter zich te laten en een nieuwe orde in te stellen waar patriarchale regels omver worden geworpen, was een passende boodschap voor de avond. Dit zal waarschijnlijk menig man zich ongemakkelijk hebben laten voelen. De kleding van vrouwen vloekt echter niet bij deze boodschap. Wat wel vloekt is de mens die een connectie wil leggen tussen kledingkeuze en opstaan tegen seksueel misbruik. Natuurlijk mag je te blote kleding onsmakelijk vinden. We leven immers in een vrij land. Ik denk echter dat de kledingkeuze juist de boodschap kan zijn. Je mag een decolleté hebben en nog steeds een verhaal over misbruik vertellen. Kledingkeuze moet niet eens een onderwerp in de discussie zijn.

Ik wil ervan uitgaan dat het opiniestuk met de beste bedoelingen is geschreven en dat wij allemaal hetzelfde doel nastreven, namelijk dat seksueel misbruik de wereld uit wordt geholpen en dat slachtoffers openlijk over hun ervaringen kunnen praten. Het stuk slaat helaas naar mijn mening de plank mis door de focus van het verhaal van de actrices af te halen. Laten we vooral eens luisteren naar wat Oprah Winfrey ons vertelde tijdens de Golden Globes, namelijk dat vrouwen voor een te lange tijd niet gehoord of geloofd werden als ze de macht van mannen in twijfel trokken. Deze tijd is nu voorbij. Het is de tijd dat vrouwen en mannen naar voren komen met hun verhalen over seksueel misbruik. Zij hebben allemaal voldoende reden om te rouwen, maar het delen van dit verhaal gaat gepaard met de hoop voor een betere toekomst. Dit is dan ook een reden om feest te vieren. Het is de juiste keuze van elke persoon om ervoor te kiezen om naar deze krachtige mensen te luisteren en een nieuwe norm te kiezen waar kledingkeuze niet je geloofwaardigheid dicteert. A new day is on the horizon.

Geschreven door Dieke Hengelaar 

Prinsjesdag 2017

Vrouwenpodium 2010-2020′, georganiseerd door de Nederlandse Vrouwenraad in samenwerking met FNV en Migrantenvrouwenorganisaties had als thema op Prinsjesdag ‘Op weg naar een duurzame Arbeidsmarkt’ gekozen. Helaas geen dresscode en geen pers aanwezig, waardoor het effect beperkt blijft tot de zaal en de aanwezigen.


Als inleidend spreker koos de organisatie voor Joop Schippers die de focus legde op de genderproofheid van de arbeidsmarkt. Als panel had men de beschikking over:

  • Jan Nico Appeleman (CDA) gedeputeerde van de provincie Flevoland,
  • Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) lid van het college van de Rechten van de Mens,
  • Tanja Jadnanansing (VVD) manager Albeda College Rotterdam,
  • Malta van der Mark oud-wethouder Diemen (SP),
  • Reshma Roopram (PvdA) fractievoorzitter in Barendrecht en
  • Paul Schnabel (D’66) oud directeur SCP.

De moderator was Irene Janssen, gelukslobbyist. Tussendoor was er een optreden van Smita James, een ritmisch redenaar.

Schippers refereerde in zijn lezing aan de Lissabondoelstellingen van 2000, waar een discrepantie werd geconstateerd tussen onderwijs en arbeidsmarktprestaties. Het waren mooie beleidsstukken met goede voornemens, maar je ziet er niet van terug in de realiteit. In de praktijk moeten vrouwen zich eerst bewijzen, terwijl bij mannen wordt aangenomen dat ze iets kunnen. Mannen zijn ook sneller gasten bij programma’s als Jinek en Pauw, Jinek klaagt hierover, omdat vrouwen zich niet snel een expert durven te noemen.

Hij noemt ook praktische problemen, vrouwen gaan snel naar huis of werken parttime waardoor ze te weinig netwerken en naar borrels gaan aan het einde van de dag. Hun eigen zaken regelen ze tijdens het ontbijt, maar dat vinden mannen weer niks. In de zaal wordt erop gewezen dat dit niet meer klopt, en een organisatie als BNI doet niet anders dan netwerken tijdens ontbijten.

Schippers geeft aan dat Nederlanders minder uren werken, maar als we dan werken dan gaan we ook in een moordtempo, want de productiviteit is enorm hoog in Nederland. Hij legt geen voor de hand liggende conclusie dat het een met het ander te maken heeft. Wel geeft hij aan dat de zorgtaken (zoals mantelzorg) toenemen. Ouders leven langer en hebben langer zorg nodig. Dus naast het werk is er nog een andere belasting.

De panelleden geven aan dat het beter afstemmen van werk en zorg voor vrouwen heel noodzakelijk is, ook voor mannen. Praktische zaken spelen bij die afstemming een grote rol. Zo kan de openingstijd van een brug (Urk) volgens Jan Nico belemmeren om mannen hun kinderen thuis tijdens de lunch te kunnen opvangen. Er is ook een pleidooi voor betere kinderopvang die ook betaalbaar is. Kathelijne noemt als geweldig voorbeeld Mondomijn, een nieuwe manier van kinderopvang.

Vrouwen moeten onderling ook veranderen, zo moeten ze elkaar niet steeds negatief aanspreken over kinderopvang, mee netwerken en voor iedere vacature drie vrouwelijke kandidaten op weten te lepelen. Maar, zo gaf iemand in de zaal aan, vrouwen mogen ook meer bluffen!

Culturele belemmeringen; hoe vrouwen over vrouwen praten, hoe mannen naar vrouwen kijken en over hen praten, daar moet nog hard aan gewerkt worden. Mannen mogen meer worden aangesproken, keukentafelgesprekken met partners over de verdeling van zorg is van groot belang, en aangepaste werktijden zouden nu toch echt meer mogelijk moeten worden. Maar zowel Paul als Joop houden de zaal voor dat we van ver komen en dat er echt al veel gebeurd is. Sommige vrouwen in de zaal vinden het echter allemaal veel te langzaam gaan en vinden het tijd voor quotering. Dat is voor de zaal en het panel best bespreekbaar, want de politiek heeft aangetoond dat het werkt. Er zijn meer vrouwen in de politiek gekomen door quotering op de lijsten.

De grote conclusie was dat formele maatregelen ook samen moeten gaan met cultuur of zo je wil informele veranderingen. Het ligt binnen ons bereik om dit zelf te doen, en de YWCA doet dat door het uitreiken van de jaarlijkse Golden Girl (18 november) en haar meet ups over Vrouwen en leiderschap! De eerste is op 5 oktober!

Why I Watch Women’s Football and You Should Too (English blog)

The last two months, the Women’s European Cup (WEURO) took place in the Netherlands. I do not think a lot of people in my home country watched women’s football before except for a few fanatics, but because it was in the Netherlands it got some attention before it started. When our Dutch team continued winning, leading eventually to the glorious victory last week, the popularity grew fast. Last week, I was celebrating the victory of the Dutch team with thousands of people when they came for the homage to Utrecht, my hometown.


I decided weeks before the start of the WEURO to be a fanatic supporter. The reason was a feminist one. The concrete motivation came from a Dutch football journalist, named Johan Derksen. He was clear during a football talk show that is dominated by only men that women’s football had no potential and that it was horrible and embarrassing to watch. He did not think at that time that the talk show would give any attention to the WEURO, because it had no news value. That this later changed because of the success of our Dutch team is a side point. I could almost not believe that such direct attack on women and their sport performance was allowed on national television.

On the other side, I could believe it. Just a few months ago I participated in a Masters course about Human Rights out of a Gender Perspective in Sports. My choice fell on this course because I was interested in the gender perspective and not so much in sports. Because of this course, I realised how segregated sports are along gender lines. It is understandable in some cases looking at physical differences (but there are also many counter arguments to be named) and it is truly valuable to have important female role models in sports for our young girls. But I never realised how undervalued and sometimes just specifically ignored women’s sports are. Often, women champions are ignored while their performance is just as impressive.

A few clear examples that I can name you just happened in the last few months, showing we still have a long way to go to value the performance of women. In May, a Dutch cyclists Tom DuMoulin won the Giro d’Italia. He was praised (even by our national news channel) as the first person (notice this word person!) to win the competition. There was a big celebration in his home province. People were so proud of being Dutch, having a winner on our side. Just days after, the news came that everyone forgot that our Dutch national Marianne Vos won the Giro d’Italia three times and never got a big celebration. Another example is from July when tennis player Andy Murray was asked if his opponent was the first US player (again forgetting women as persons!) to reach a major semifinal since 2009. He luckily could easily correct the reporter with saying ‘male player’. Since 2009, tennis player Serena Williams alone has won twelve Grand Slam tournaments. In social media it was described as casual sexism to forget Serena.

Now back to women’s football. Every non-Dutch has to know that football is the most important sport for us. If the men play a championship, the whole country colours orange (our national colour). You do not have to watch the game to know if there is a goal, because the whole country will cheer when our team scores. Even if the Dutch team is not playing, still a lot of people will watch the championship. It is just a popular sport. I remember watching the last men’s European championship together with my own YWCA-board on a weekend to Brussels and the Netherlands was not even participating.

Unfortunately, when I asked people before our Dutch female team started with the European cup and even during the championship if they would watch the matches, most of them would answer they thought women were bad football players and it was boring to watch. You have to understand that I am not a football expert at all and normally I do not like to watch football. But these comments made me want to watch the games so badly. Why do people beforehand already assume women are bad football players? I am sure most of them never watched women’s football before. I was surprised by the amount of negative comments I heard. However, I can honestly say that during the championship I was enjoying the games that were thrilling and exiting to me. I do not want to argue in any way that you are sexist or something like this if you do not watch the football games. I am just suggesting that the women’s games are very enjoyable to watch.

We have to realise that it still is an (un)conscious stereotype that women’s sports are not as enjoyable as men’s sports. During the Masters course I mentioned before, I was confronted with the following comment of Nico Dijkshoorn on national television: ‘There is something strange going on. I suddenly have to like women’s football (…). Not even so very long ago, you just went to women’s football if you wanted to have a good laugh. (…) It is unnatural to watch a sport you love, being performed by handicapped people. Women’s limitations: they can’t head [the ball] (…), they are too humble and too sweet. It is like wheelchair basketball. Admirable but it has nothing to do with basketball.’ I think people in the Netherlands just found his speech amusing, but it gives us an example of a statement that is found acceptable on national television and with this, humiliating handicapped people and women. What better way of breaking the stereotype and cheering for our female role models than to watch the game and cheer for them! Giving women’s sports the same amount of attention might bring a change. And I can honestly say it is very amusing too! That is why I can recommend you to watch women’s football and value them as real sports professionals.

I want to end with referring to a card I got at the YWCA World Council in Bangkok from our British YWCA-sisters. This card had the text “Feminism is the radical notion that women are people too” on it. Since I got this card, it is standing on my kitchen table. I choose to be feminist to see women as people too and can link this to the examples mentioned above where journalists forgot that female sports professionals had the same performance and simply only referred to men as ‘persons.’ Let us change this, because women are people too!

Dieke Hengelaar

Dappere vrouwen in oorlogen: ken jij ze?

Net voor deze zomer begon, las ik het boek ‘De oorlog heeft geen vrouwengezicht’, van de Nobelprijswinnares voor de literatuur 2015 Svetlana Alexijevitsj.


Svetlana is een Wit-Russische auteur en onderzoeksjournalist. Het is een hartverscheurend boek, met verhalen die je nooit meer vergeet en getuigenissen die nog steeds worden weggemoffeld in de geschiedenisboeken. Het is een epos over de Tweede Wereldoorlog en geschreven door een vrouw uit Wit-Rusland. Een dappere vrouw die onder het bewind van Loekasjenko in 2000 moest vluchten naar West-Europa en sinds 2010 weer in Wit-Rusland woont. Wit-Rusland is een ingewikkeld land om te leven en er vrijuit je mening te verkondigen, zeker als die tegen de elite onder invloed van Poetin ingaat.

In haar boek raakt Svetlana een snaar, die ik niet verwacht had. Ze beschrijft het niet-heroïsche verhaal van de Tweede Wereldoorlog door de ogen van ‘Russische’ vrouwen (uit het voormalige Russische rijk). In WOII vochten er 820.000 vrouwen aan de Russische kant, in heel uiteenlopende functies. En nee, niet allemaal verpleegsters, maar scherpschutters, piloten en bevelhebbers.

Van Westerse kant kennen we de verhalen van vrouwen nauwelijks, het lijken incidenten. Zo zie je in de film The Imitation Game, Joan Clarke als uitzondering naast Alan Turing, de man die met zijn team de code van Enigma brak.  Dat vrouwen ook in de rekenkunde hun steentjes hebben bij gedragen, kun je zien in een heel andere film. Hidden numbers, een film over NASA, laat zien hoe zwarte vrouwen cruciaal waren in de ontwikkeling van rekenmodellen die noodzakelijk waren voor het bereiken van de maan etc..

In onze historische kennis van WOII spelen de Amerikanen, de Canadezen en de Britten een prominente rol als onze bevrijders. Recent werd een heldhaftige groep Poolse soldaten aan onze historische kennis toegevoegd: de Poolse soldaten bij de 1ste Onafhankelijke Poolse Parachutistenbrigade tijdens operatie Market Garden op 17 september 1944 bij Arnhem onder leiding van Generaal Stanislaw Sosabowksi. Dat de Russen tijdens de oorlog eerst onder de voet werden gelopen door de toenmalige Duitsers, enorm geleden hebben en ook onze bevrijders waren, daar zijn we ons nauwelijks van bewust.

Sommige mensen kennen wel de verhalen van de verkrachtingen door Russische soldaten in Berlijn aan het einde van de oorlog. Wat er in Rusland is gebeurd, hoe er geleden is en op welke wijze het leger van Hitler er huishield; dat verhaal kennen we niet of nauwelijks. We kennen al helemaal niet het verhaal van de bijdrage die vrouwen leverde in deze oorlog.


Het boek brengt dit aangrijpend in beeld en het deed me terugdenken aan een korte ontmoeting. Ik was 16 jaar en ging voor het eerst alleen reizen naar mijn penvrienden in Cork. Een oudere Engelse kordate dame nam me onder haar hoede. We zaten samen op de boot en in de trein en na de laatste boot droeg ze me weer aan anderen over die op mij moesten letten van haar. Gedurende de reis vertelde ze mij dat ze als jong meisje verbindingsofficier was geweest in de Tweede Wereldoorlog. Ze ging op stap, zonder map, alleen, met kompas en een opdracht en ze moest het maar uitzoeken. Dit verhaal kwam ineens naar boven, getriggerd door het boek, dus mijn nieuwsgierigheid groeit naar de verhalen in het Westen van dappere vrouwen.

Die zullen er vast ook zijn, toch? In de Nederlandse geschiedenis kennen we natuurlijk Kenau Simonsdochter Hasselaer (verfilmd en mooi gespeeld door Monic Hendrickx) en Hannie Schaft. Wie kent er meer? Ik daag jullie uit.

Waarom is het belangrijk dit te weten? Veel geschiedenis is mannengeschiedenis, terwijl er meer is, een vollediger en completer verhaal. Zo ontdek je bijvoorbeeld dat Hillary Clinton niet de eerste vrouwelijke presidentskandidate is geweest voor de VS, maar Victoria Woodhull stond ook paraat.

Het boek van Svetlana is voor mij een nuancering van het traditionele beeld dat oorlog voeren uitsluitend een mannenaangelegenheid was.

Jeannette van Dongen – voorzitter YWCA Nederland

Wil jij reageren op deze tekst? Stuur een e-mail naar info@ywca.nl!

Tweede avond Women’s Culture House wederom succes

Op vrijdag 15 juli was het dan zover: de tweede avond van het Women’s Culture House voor vrouwen die in het AZC in Utrecht wonen. We hebben een toffe avond georganiseerd om de zomervakantie in te luiden: er was muziek om op te dansen en we zorgden voor hapjes & drankjes. Het werd wederom een memorabele avond, hoewel het wat onwennig startte. We kregen van de vrouwen als reactie terug dat ze het enorm waardeerden en van de avond genoten hebben. In september zullen we in samenwerking met de organisatie Women Wage Peace wederom een activiteit organiseren voor de vrouwen uit het AZC. Ook gaan we starten met het ontwikkelen van een leiderschapstraining voor zowel de vrouwen uit het AZC als voor de commissie zelf. Stay tuned!

 

Sanne Meijer namens de Internationale Commissie

Filmtip: Bar Bahar

Als fervent bezoekster van films, beveel ik jullie de film Bar Bahar aan (vertaling is In Between).

Drie vrouwen wonen samen in een appartement in Tel Aviv. Na The Bubble, een film uit 2006 over de tragische liefde tussen een Palestijnse en Joodse jongen, is er wederom een prachtig filmisch epos, waarin Tel Aviv als stad een belangrijke rol speelt. Het is blijkbaar de stad waar ruimte is voor verschillen en tolerantie in een verder gepolariseerd land.

The Bubble was geregisseerd door Eytan Fox. Youssef Sweid en Ohad Knoller spelen de hoofdrol in deze film en de vrouwen spelen de bijrollen. In Bar Bahar, geregisseerd door Maysaloun Hamoud, spelen drie vrouwen, Mouna Hawa, Shaden Kanboura en Sana Jammelieh de hoofdrollen.

In het verhaal leeft één van de vrouwen een losbandige leven op zoek naar een gelijkwaardige liefde, een lesbische vrouw is op zoek naar haar eigen plek, en een Moslima twijfelt over haar verloving en aanstaand huwelijk.

De liefde en invloed van ouders, de liefde, invloed en loyaliteit van vriendschap en het vinden van je eigen plek in jouw omgeving en de maatschappij waar jij in leeft;daar geeft deze film een prachtig beeld van. De muziek in de film van MG Saad maakt de film tot een bijzonder feestje, maar het is vooral een ode aan vrouwenvriendschap! 

Door Jeannette van Dongen