Category: Blog – Page 2

Lieve Francesca Woodman

Lieve Francesca Woodman,

Vanmorgen pakte ik mijn analoge Olympus-camera van de plank in mijn atelier. Het dunne streepje rubber aan de rand laat los. Het bekraste lenskapje beschermde het objectief in mijn rugtas. Ik dacht aan jou en onze ontluikende liefde voor fotografie in die turbulente tienerjaren. Ook ik ontving als pubermeisje een camera van mijn vader. Vaders die dochters een fotocamera geven, lijkt me een unieke familietraditie voor vele generaties lang!

Jouw lichaam vormde het startpunt in jouw werk. Naakt, bedekt met voorwerpen of in een jurk met rafelranden en stippen. Ik zie je en toch ook niet. Een deel van jou is verborgen achter een object of je lange haren. Je kijkt weg van de camera of met een sluikse blik, alsof je ontkent dat ik naar je kijk.
Je lijf is soms een vage streep, een vlek die iemand wilde wegvegen. De beweging in je foto’s voelt voor mij als het vluchten van de plek van verstikkend verval.

Weet je welk werk mij het meest ontroert? De foto ‘From Space 2’ waarin je in de muur lijkt te verdwijnen[1]. Het behang slokt jouw bleke naakte lichaam op, je wordt één met de aftandse muur van het vervallen huis. Jouw transformatie van subject naar object, van warmbloedige vrouw naar ijskoude muur.

From Space 2 – Francesca Woodman

De duizenden foto’s die je schoot zijn sterk verbonden met hoe jij op dat moment in het leven staat. Waar jij je bevindt en met wie. ‘From Space 2’ maakte jij tijdens jouw tijd op de kunstacademie in Rhodes Island (USA). Jouw studentenkamer bevond zich in een industrieel gebied waardoor je je kon onderdompelen in vervallen panden. Ik vind het betoverend hoe je hier het contrast van zacht (jouw lichaam) en hard (de omgeving) liet ontstaan.

In zeven notitieboeken liet je achter wat je dacht en voelde. Je schreef, tekende en plakte foto’s in. Werden de notitieboeken dagboeken voor jou, Francesca? Een plek waar je ongefilterd, zonder remming en op jouw manier alles kon delen over leven en dood. Over liefde en rouw. Over zijn en niet-zijn.
‘Self-deceit[2]’ vind ik zo’n mysterieuze serie in zijn en niet-zijn. Je gaat het gesprek aan met jezelf en een spiegel. Je kijkt naar jezelf, de spiegel staat symbool voor een blik naar binnen.
Ook draai je de spiegel naar de kijker toe zodat hij/zij naar binnen kan kijken. Je misleidt de kijker door je lichaam naast, achter en voorbij de spiegel te plaatsen. Is de spiegel voor jou een gevaarlijk voorwerp? Een voorwerp waarmee je de kijker bewust een andere kant op laat kijken? Wegkijken van jou, van jouw zijn?

Self-deceit #1

Self-deceit #4

Self-deceit #6

Op 19 januari 1981 sprong je jouw dood tegemoet. Je vader vertelde dat de ontkennende waarde van jouw werk door de kunstwereld en een gebroken hart je tot dit besluit dreven.

De rode draad in jouw jonge leven jeukte, duwde en krabde: beweging, transformatie, vliegen en engelen. Is een gebroken hart de laatste flinke kras geworden? Schreef je hierover in jouw notitieboeken?

Ik zie in jouw werk een empatische en intelligente vrouw die zichzelf onvermoeid bleef zoeken en zoeken. Je liep haar steeds net mis doordat ze verdween of je zag iemand anders in de reflectie van de spiegel. Je vond haar niet…

Dank je voor de beweging, het verval en jouw vrouw-zijn.

Lieve groet, Isabelle

[1] From Space 2, Providence, Rhodes Island, USA, 1976
[2] Self-deceit, Rome, Italië, 1978

_____________________________
In de ‘Zielsportretten’-blogserie schrijft verhalenkunstenaar Isabelle Zumbrink een brief aan vijf vrouwelijke fotografen welke zelfportretten maken/maakten. Isabelle bewondert en analyseert hun portretten, zoekt de raakvlakken tussen haarzelf en hen in het vrouw-zijn en bevraagt ze over hun hart, ziel en passie.

Isabelle schrijft haar eerste brief aan Francesca Woodman, een Amerikaanse fotografe (1958-1981) welke haar lichaam als subject-object verbeeldde.

Mama Kabayiza

Het is heet. Het zindert boven de metalen dakenzee waar ik op uitkijk. Ik zit in kleermakerszit en krijg een tik tegen m’n benen. Mama Kabayiza zegt dat ik als dame zo niet kan zitten. “Benen bij elkaar hup.” Ik verontschuldig me en zij giert van het lachen. Omdat ik zo grappig kijk als ik sorry zeg. Ik strijk m’n gloednieuwe rok glad en kijk haar weer dankbaar aan. Dit keer krijg ik een lieflijke tik. Ze heeft de rok voor me gemaakt, zomaar. “Of eigenlijk”, geeft ze toe, “wilde ze graag een blanke vrouw in haar ontwerp zien.” Het idee dat ik deze rok in een ver land zou dragen, vond ze ronduit fantastisch.

Gele jerrycan
Mama Kabayiza vertelt trots dat ze coupeuse is en dat haar kledinglijn het relatief goed doet hier in Rwanda. “Rijk word je er niet van, maar wel gelukkig”, drukt ze me op het hart. Dit is weer een van die momenten dat ik me schaam voor mijn financiële situatie waarover ik in Nederland regelmatig klaag. Mijn huis in Kanaleneiland is toch zeker 50 keer groter dan het hok met één matras en één kruk waar mama, dochter en kleinkind slapen. Ik heb kleding in overvloed, meerdere paren schoenen, twee katten, kandelaren, onderzetters, serviesgoed, onzinnige huisraad en noem maar op. Zij hebben vrijwel niets en delen hun keukengerei met de buren. Mama en dochter Kabayiza koken achter het huisje met potten en pannen boven een houtvuur. Stromend water is hier niet. Ze wijzen naar een rij gele jerrycans die steeds gevuld worden bij de dichtstbijzijnde waterpomp.

Rwanda 2017
Ik wist dat het in de dorpen van Rwanda normaal was, maar in de buitenwijk van Kigali had ik het niet verwacht. Juist omdat het goed gaat met Kigali. De stad groeit en bloeit, de winkels worden hipper, de gebouwen hoger en steeds meer mensen vinden werk. Rwanda is op het eerste gezicht een goed georganiseerd land. Plastic zakjes zijn verboden en de straten worden dagelijks schoongeveegd. Op iedere hoek van de straat staan politieagenten die na vieren ’s middags hun dienst wisselen met militairen. Dit land heeft al genoeg meegemaakt en president Kagame heeft het land beloofd dat er geen ruimte meer is voor geweld, corruptie en wanorde. De genocide ruim 20 jaar geleden heeft al te veel kapot gemaakt. Hutu’s en Tutu’s kom je hier niet meer tegen. Iedereen is Rwandees.

Openheid
Mama Kabayiza praat niet over politiek. Net als veel Rwandezen dat niet doen. We hoorden al eerder dat je zelfs niet droomt over de president. Mama Kabayiza praat wel openlijk over de Rwandees. Ze foetert dat Rwandezen zo gesloten zijn. Haar ouders waren dat ook, ze konden nergens over praten. Zij besloot het anders aan te pakken. Ze voedde zes kinderen op met de les dat je alle mensen moet accepteren zoals ze zijn. En dat kan volgens haar alleen met een open houding. “Hoe kan iemand zich geaccepteerd voelen als er nauwelijks iets tegen je gezegd wordt?” Ze slaat me lachend op m’n rug, “ja toch? ja toch?”

Lieve mama Kabayiza
Ik moet toegeven dat ik in de drie weken dat ik hier ben geen Rwandese vrouw heb ontmoet die zo open en hartelijk is als zij. Ik ervoer de Rwandezen absoluut als vriendelijke mensen, maar ze stelden zich ook uitermate bescheiden op en lieten niet het achterste van hun tong zien (nu heb ik natuurlijk niet alle Rwandese vrouwen ontmoet… ). Mama Kabayiza is trots op haar levenshouding: “Kijk toch eens hoe creatief en mooi mijn kinderen zijn!” Ze wijst naar haar zoons die schilder, grafisch ontwerper en tekenaar zijn. Ze geeft toe dat haar opvoedingsmethode haar makkelijker afging toen haar man er op de een op andere dag met een ander vandoor ging. Het was een getraumatiseerde man, die geen energie wilde steken in het openhartige karakter van zijn vrouw en kinderen. Zij heeft zich daar nooit wat van aangetrokken. Ze wist gewoonweg dat ze niet zo wilde worden als haar ouders. “Ik ben gewoon een tevreden vrouw”, concludeert ze schaterend. En weer krijg ik een liefdevolle tik.
Marlijn de Jager

Duizend kleuren in NewCastle

(geschreven op zaterdagochtend)

Het is zaterdag. De eerste dag is voorbij. We kijken allemaal minder onderzoekend naar elkaar. De delegaties zijn er inmiddels achter dat wij geen strijdbijlen in onze binnenzakken verstoppen, waarmee we ongegeneerd koppen afhakken. “O ja… Ze hebben wel een punt”, “O ja, ze houden zich gewoon wél aan de statuten.” De dag begon met smartelijke blikken, maar ’s avonds voelden we ons een stuk meer verbonden met elkaar. Een glimlach doet wonderen.
za1ywcanl
Wat we vandaag (her)ontdekten is de diversiteit binnen Europa. Een Tsjechische YWCA met veertig leden, 99% daarvan boven de zestig jaar, smachtend naar jong bloed. En met geldproblemen: overleven is de hoogste prioriteit. Of een Scandinavische YWCA met duizenden leden en met meer dan honderd afdelingen binnen de landsgrenzen. Samengevoegd met de YMCA, met een gemengd bestuur. YWCA Griekenland houdt zich fulltime bezig met de grote stroom vluchtelingen, YWCA Groot Brittannië baalt van de Brexit en het toenemen van racisme. Ook in Oekraïne kunnen vrouwen een veilige plek goed gebruiken, YWCA Wit-Rusland verdiept zich in VNVR 1325 en zo heeft iedere delegatie z’n eigen focuspunt.

De Finse dames breien ondertussen indrukwekkende kousen.

De Finse dames breien ondertussen indrukwekkende kousen.

In de zaal zijn de verschillen ook te zien. YWCA Finland zit zij aan zij sokken te breien. YWCA Zwitserland heeft een man meegenomen die urenlang stoïcijns naar z’n laptop staart. YWCA Armenië (sinds gisteren lid van de Europese YWCA –net als YWCA Schotland) kijkt de kat uit de boom en de dames van YWCA Ierland fluisteren ondertussen elkaars oren vol (net als wij trouwens, onder het mom van ‘intern overleg’). Een bont gezelschap dus: van roodharig tot hazelnootbruine of diepzwarte lokken, van blauwe ogen en bruine ogen, tot grijs, groen, antraciet… Jong, oud, leeftijdloos. Alle tinten van het kleurenspectrum zijn aanwezig.

Vanaf 22 oktober het nieuwe bestuur van de Europese YWCA.

Vanaf 22 oktober het nieuwe bestuur van de Europese YWCA.

Niet alleen wat uiterlijk betreft. De verschillende YWCA-delegaties kunnen het niet altijd met elkaar eens zijn (en dat is natuurlijk maar goed ook). YWCA Zwitserland diende een resolutie in om ook mannelijke leden van hun bestuur mee te kunnen laten stemmen tijdens de ERM. YWCA Griekenland (en YWCA Nederland!) zien daar geen heil in. Als we naar de vandaag geaccordeerde constitutie kijken, zien we de volgende doelstelling staan: “the purpose of the European YWCA is to develop the leadership and collective power of women and girls to achieve women’s rights, a world free of discrimination and a sustainable environment for all people.” De boodschap lijkt ons duidelijk. Bovendien is de YMCA al gemixt en is er helaas ook anno 2016 een ‘safe space’ nodig voor vrouwen om te (kunnen) praten. We werken wel graag samen met mannen: de krachten bundelen, goede ideeën uitwerken. Stemrecht voor mannen binnen de ERM (gericht op vrouwen en georganiseerd door vrouwen) vinden we te ver gaan. In elk geval is de resolutie door een meerderheid weggestemd. Fioe!

Deze resolutie zorgde voor een emotionele discussie, maar we hebben onze tijd ook gestoken in het netwerken met andere YWCA-delegaties. Met al die kleurrijke, verschillende vrouwen. En daar worden we gelukkig van. We houden wel van kleur.

Marlijn de Jager

ERM: de kick-off

groeperm

bron foto: YWCA Scotland

De ochtend van de ERM (European Regional Meeting) van de YWCA is begonnen met de introductie van de nieuwe general secretary Malayah Harper van de YWCA International. Ze heeft een carrière met veel ervaring opgebouwd in hulporganisaties en een enorme inzet op het gebied van de vrouwenrechten. Malayah hield een pleidooi voor veilige havens om vrouwenzaken te kunnen bespreken. Zij geeft aan dat veranderingen voor een bepaalde groep alleen voortkomen uit die eigen groep, en niet voor of namens hen, en zij refereert daarbij aan Zuid Afrika en gelijke sekse-huwelijken.

Dit is een mooie aftrap voor het debat over de resolutie van Zwitserland, die pleiten voor mannen in de delegatie vanuit hun gezamenlijkheid bij hun YWCA en YMCA. De Nederlandse delegatie heeft het internationale congres in Bangkok nog vers in het geheugen. Vooral de opstelling van de Zweedse delegatie. De delegatie kwam met tien vrouwen en één man die de woordvoerder en delegatieleider was. Dit is tegen de statuten van de YWCA, maar ook slecht voorbeeldgedrag.

We zien momenteel in de USA hoe moeilijk het is om vrouwelijk leiderschap vorm te geven en in Nederland is onze YWCA een training- en lezingenreeks gestart voor dit onderwerp. We zijn er nog lang niet. Dit debat komt zaterdag terug en er zal nog wel een pittig debat met veel vragen volgen.

Bij de start van de officiële businessmeeting stelt de board meteen een afwijking voor van de eigen statuten. In navolging van de YWCA International is het uitgangspunt dat 30% van de delegatie bestaat uit een delegatie van vrouwen onder de dertig. Nederland heeft veel geld uitgegeven om een 50%-50% delegatie en een observer te sturen. Vervolgens werd er niet gekeken naar de samenstelling van de delegaties en dat terwijl de board de statuten moet bewaken. Wij vinden dit een ernstige zaak. We krijgen alleen steun van onze Belgische collega’s, dus dat was dat. (later vroeg de board ons of wij de leeftijd bij elke delegatie wilden controleren).

De vorige ERM overtrad de eigen statuten ook meerdere malen en blijkbaar is alleen Nederland degene die hier bezwaar tegen heeft. Waarom zou je statuten hebben als je je er niet aan houdt vraagt de Nederlandse delegatie zich af?
newcastle_schemering

Tijdens de ochtend ook de financiële rapportage. Guitta heeft enorm veel werk gedaan om orde op zaken te zetten, maar er moeten echt een aantal toekomstscenario’s komen om de financiën te verbeteren. Europa was altijd een donor voor anderen, maar heeft nu best serieuze problemen met het teruglopende aantal leden en/ of economische lastige situaties.

De financiële rapportage wordt verder unaniem goedgekeurd.

Blijf ons volgen! We informeren je gauw weer!

Jeannette van Dongen